Woningtekort vs. Leegstand vastgoed; een paradox?

Bouwen, bouwen en nog eens bouwen. Veel ontwikkelaars en gemeenten roepen op tot versnelling van bouwprojecten. Dit is natuurlijk niet zo vreemd, de vraagdruk op de woningmarkt is hoog en is benoemd tot prioriteit nummer 1 bij de gemeenteraadsverkiezingen. NEPROM, de vereniging van projectontwikkelaars, riep op 14 februari jl. nog op tot snelheid boven duurzaamheid. Nu de coalitieonderhandelingen, waar de toekomst van dorp en stad onderwerp van gesprek zijn, van start gaan, vragen wij ons af: is dit wel zo verstandig?

In het kader van ‘Nederland energieneutraal in 2030’ is de oproep van ontwikkelaars natuurlijk ondenkbaar. Duurzaamheid aan de kant schuiven kan in 2018 écht niet meer. Het gaat niet alleen om het verduurzamen van de huidige woonvoorraad; op inbreidings- en nieuwbouwlocaties moet aardgasloos bouwen de standaard zijn. Wij dagen ontwikkelaars en gemeenten uit niet alleen vanuit korte termijn, maar ook vanuit (midden-) lange termijn naar woningbouw te kijken. Samen op weg naar een toekomstbestendig Gelderland.

Het probleem is echter nog groter. De druk op de woningmarkt is misschien in een aantal regio’s een issue; we zien tegelijkertijd dat veel plaatsen geteisterd worden door leegstand. Leegstand in winkels, zorginstellingen, kerken, scholen. Leegstaand vastgoed verloedert en levert een maatschappelijk probleem op. Het lijkt haast een paradox: een tekort aan woningen en een overschot aan leegstaande scholen, kantoren en winkels. Het is niet voor niets dat minister Ollongren recentelijk haar mening bijstelde van bouwen, bouwen, bouwen naar eerst binnenstedelijk bouwen, dan pas naar het weiland.

Lees verder onder de foto

 

Toch is er hoop voor deze leegstaande locaties. Transformatie naar woningbouw is meer dan eens de oplossing gebleken. Zo ook in Terborg waar op de plek van de voormalige discotheek en ontmoetingscentrum twaalf appartementen worden gebouwd. Of in Ede waar Woningbouwcorporatie Woonstede 20 sociale huurwoningen realiseerde in de voormalige Simon Stevinkazerne.

Wat is er nodig voor transformatie en herbestemming? Ontwikkelaars en financierders met lef, die verder durven kijken dan vandaag en morgen. Gemeenten met visie die inbreiding boven het volbouwen van weilanden verkiezen en daarop sturen. En wat kun je van de provincie verwachten? Het programma SteenGoed Benutten helpt om leegstaande of vervallen plekken in dorpen en steden een nieuwe invulling te geven. Dit doen wij door het leveren van maatwerk: wat is er nodig om transformatie vorm te geven? Dit kan een laatste zetje zijn in financiële zin, maar ook leveren wij kennis, kunde en procesbegeleiding.

Niet elke locatie leent zich voor woningbouw, dat realiseren wij ons. Sommige panden liggen te ver van de gewenste voorzieningen, soms speelt er milieuhinderproblematiek, het pand voldoet niet aan de strenge bouwregels die voor woningbouw gelden. Bovendien is er niet voor iedere locatie een nieuwe bestemming in zicht. Voor deze panden ontwikkelen we momenteel de SteenGoed marktplaats: een online platform waar leegstaande locaties worden gematcht aan goede ideeën voor herinvulling. De planning is om de marktplaats 19 april a.s. live te laten gaan.

Tekort aan woningen is in sommige delen van Gelderland een probleem. Maar snel bouwen zonder oog voor duurzaamheid en inbreidingslocaties is wat ons betreft in ieder geval niet het antwoord. Wij zien dat als een korte termijn oplossing waarmee je problemen voor nu maar met name later creëert. Zoals gedeputeerde Josan Meijers 17 februari jl. al schreef: ‘Durf verder te kijken dan één bestuursperiode.’ Kijk eerst naar je bestaande vastgoedvoorraad en benut deze op een duurzame manier. In de coalitieonderhandelingen kun je afspraken maken over hoe om te gaan met leegstand. Zet dan in op transformatie!

Dit opinie stuk is op 26 maart in de Gelderlander gepubliceerd en is geschreven door Aukje Las en Floris Valkenburg.
Aukje en Floris zijn werkzaam in het programma SteenGoed Benutten van de provincie Gelderland.

3  reacties

Velden met een * zijn verplicht.

 
 

Simon 24-04-18 om 18:26

"Transformatie naar woningbouw is meer dan eens de oplossing gebleken"
Zeker nu de woningmarkt in de randstad aantrekt, zijn er steeds meer mensen die willen uitwijken naar Gelderland. Met name leegkomende erven in het buitengebied bieden kansen voor die doelgroep. Alleen staan de gemeentes hard op de rem vanwege woningcontingenten. Wat gaat de provincie hieraan doen?

Fea von der Heide 30-04-18 om 15:03

Hallo Simon, dank voor je reactie. De provincie Gelderland is heel divers, met gebieden die nog flink groeien, maar ook gebieden waar de bevolking al afneemt. Als provincie bieden we per regio maatwerk op basis van onze koers wonen. We stellen geen contingenten vast, maar maken samen met gemeenten regionale afspraken die passen bij de woningbehoefte van de betreffende regio. Gemeenten besluiten zelf of ze in die afspraken ruimte maken voor transformatie van boerderijen naar woningen. In gemeenten waar de woningbehoefte nog flink toeneemt is er zeker ruimte om boerderijen om te bouwen naar woningen. In gebieden met weinig of geen groei is een zorgvuldige afweging gewenst of en welke boerderijen in aanmerking komen voor transformatie naar wonen. Dat betekent kiezen omdat de woningbehoefte niet groot genoeg is om alles te doen. Kies je dan voor een boerderij in het buitengebied of een leegkomende school in het centrum van het dorp?

Willem van Oorschot 30-04-18 om 16:56

De reflex om nu ‘met stoom en kokend water‘ in het groen te gaan bouwen, zoals de bouwlobby wil, is inderdaad GEEN GOED IDEE. Hoe KUNNEN ze zoiets zeggen, nu onze planeet JUIST om goed rentmeesterschap vraagt. CO2-reductie, klimaatadaptie en ecologie vragen om meer ‘groen’ en niet om meer steen. Misschien is de roep begrijpelijk als je de woningbehoefte in een groot deel van Nederland ziet, maar het is toch echt teveel een ‘sectorale lobby’ voor de korte termijn.
Hergebruik van gebouwen en plekken is daarbij een belangrijk deel van de oplossing en daarom is Steengoed Benutten een belangrijk programma.
Maar voor problemen rond leefkwaliteit, leegstand en woningbehoefte is meer nodig.
Ik bespeur een perceptieprobleem. Waarom denkt iemand uit Den Haag dat Zutphen praktisch in Duitsland ligt terwijl iemand uit USA zegt: “leuk, Zutphen bij Amsterdam”? Wat als we Nederland zien als één stedelijk agglomeraat van internationaal belang, uniek met zijn waanzinnig aantrekkelijke, kleinschalige kernen en dooraderd met water en groen? En als we een landelijk openbaar vervoersysteem maken met metropole kenmerken? Dan wordt Gelderland een aantrekkelijke woon-, werk- en vrijetijdswijk van 'Nederstad'. De “groene wijk” en echt duurzaam. Geen krimp meer in de Achterhoek. Dan kunnen we dat beetje groen in het westen wat ontzien en hoeven we ons hier niet meer druk te maken om contingenten.
Niet meer wij en zij, niet meer randstad versus de rest. Ik roep op tot een charme-offensief voor 'NederStad'.
En @Simon: nee, de oplossing ligt niet echt in het vervangen van (alle) agrarische gebouwen door versnipperde woonbuurtjes. De kracht van Gelderland ligt juist in het krachtige natuurlijke/agrarische landschap EN in krachtige steden en dorpen, niet in een onduidelijke mix daarvan.